شل و اصلاح كند . هرگاه تشخيص دادى كه مادهء خلط سبب تب پخته و رسا شده است ، پاكسازى و ادرار دادن را شروع كن و احتياط بخرج مده ! اينك برخى از داروهاى تركيبى كه در علاج تب نوبهء ناخالص خوبند و به آسانى اسهال لازم را مىدهند . نسخه : معجون مسهل تلخ ( ايارج ) به وزن پنج درهم ، افشرهء كاهو و افشرهء مشكانيه از هريك به وزن سه درهم ، بزر كرفس ، هليلهء كابلى از هريك به وزن پنج درهم ، تربد هفت درهم . همه را درهم قاطى كن و بسرش و قرص از آن بساز و بيمار هر باره به وزن دو درهم تناول كند . داروى تركيبى زير - كه از تأليفات ما است - در علاج تب نوبهء ناخالص بسيار خوب است . نسخه : مشكانيه ، خاراگوش و هليلهء كابلى از هريك به وزن پنج درهم ، بزر خربزه ، بزر خيار چنبر خوردنى ، بزر خيار ، بزر كرفس ، ثمر كنگر خر ( خرچه ) و ثمر بادآورد از هريك به وزن ده درهم ، تربد به وزن يك درهم ، خيار چنبر دارويى به وزن شش درهم ، مويز تهى شده از هسته بيست عدد ، ثمر سپستان سى عدد ، انجير ده عدد ، گلنگبين ساخته با گل محمدى ايرانى به وزن پانزده درهم . همهء اينها را به دستورى كه معلوم است باهم وزن همه آنها آب بر آتش بجوشان تا باهم بپزند . پر يك قدح ( پيالهء ) بزرگ از آن جدا كن ! يك قيراط سقمونيا در آن بريز و بهم‌زن و بيمار تناول كند . ممكن است نياز به دارويى باشد كه از طرفى و براى حالت مخصوصى نيرومند بوده و از سوى ديگر ناتوان باشد . منظور از اين دوگانگى آن است كه خاصيت نيروبخشى دارو در اندازه‌اى باشد كه خلط لزج را بركند و بيرون براند و منظور از ناتوانى آن است يكباره آن‌قدرها اسهال ندهد كه بيمار را ناتوان گرداند . بايد اسهال به تدريج صورت گيرد و خلط بيرون راندنى به تدريج بيرون داده شود و بارها هربار كمى از آن بيرون ريزد تا بيمار از نا نيفتد . چنين دارويى داراى دوگانگى در عمل بايد از نوع داروهايى باشد كه چند دارو باهم تركيب شده است و به حالى درآيد كه هم اندكش مسهل باشد و هم زيادش ؛ آنگاه براى بيرون راندن مادهء خلطى كه كم باشد كم از آن را تجويز مىكنى ، و اگر مادهء خلط سزاوار بيرون راندن زياد باشد مقدار دارو را بيشتر تجويز مىكنى . اگر دارويى در آب پخته باشد ، ممكن است كمش كارى از دستش برنيايد و تأثيرى نكند . داروى بحث شده در بالا ( تركيبى باشد و كمش بر كم اثر گذارد و زيادش زياد را بيرون براند ) به قرار زير است :